Η Γροιλανδία, ένα νησί που για δεκαετίες βρισκόταν στο περιθώριο της παγκόσμιας πολιτικής επικαιρότητας, έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε πεδίο έντονου γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Στο επίκεντρο αυτής της μετατόπισης βρίσκονται οι επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αντιμετωπίζει το νησί όχι ως αυτόνομη πολιτική οντότητα, αλλά ως στρατηγικό «περιουσιακό στοιχείο» προς απόκτηση. Οι τοποθετήσεις αυτές δεν είναι απλώς επικοινωνιακές υπερβολές· αντανακλούν μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιλαμβάνονται την ισορροπία ισχύος στον Αρκτικό Κύκλο.
Η Γροιλανδία, αν και διοικητικά συνδεδεμένη με τη Δανία, κατέχει τεράστια γεωστρατηγική σημασία. Η γεωγραφική της θέση επιτρέπει τον έλεγχο θαλάσσιων και εναέριων διαδρομών, ενώ ο πλούτος της σε σπάνιες γαίες, ενεργειακούς πόρους και ορυκτά την καθιστά κρίσιμο παράγοντα στη νέα παγκόσμια «μάχη των πρώτων υλών». Για τον Τραμπ, η Γροιλανδία δεν είναι απλώς ένα νησί, αλλά ένα κομβικό κομμάτι στο παζλ της αμερικανικής παγκόσμιας κυριαρχίας, ιδιαίτερα απέναντι στην αυξανόμενη επιρροή της Κίνας και την επανεμφάνιση της Ρωσίας ως αρκτικής δύναμης.
Η ρητορική του πρώην –και εκ νέου διεκδικητή της προεδρίας– Αμερικανού ηγέτη είναι χαρακτηριστική ενός ωμού ρεαλισμού: ο κόσμος αντιμετωπίζεται ως χώρος συναλλαγών, όπου η ισχύς και το συμφέρον υπερισχύουν της διπλωματίας και του διεθνούς δικαίου. Η ιδέα της «αγοράς» ή του ελέγχου μιας ολόκληρης περιοχής, ανεξάρτητα από τη βούληση των κατοίκων της, φέρνει στο προσκήνιο πρακτικές που παραπέμπουν περισσότερο στον 19ο αιώνα παρά στη σύγχρονη διεθνή τάξη.
Απέναντι σε αυτή τη λογική, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρέθηκε αρχικά αμήχανη. Η Γροιλανδία δεν είναι κράτος-μέλος της ΕΕ, ωστόσο αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού γεωπολιτικού χώρου μέσω της Δανίας. Οι πρώτες αντιδράσεις των ευρωπαίων ηγετών ήταν προσεκτικές, σχεδόν συγκρατημένες, αποφεύγοντας μια ανοιχτή σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, καθώς οι δηλώσεις Τραμπ επαναλαμβάνονταν και γίνονταν πιο επιθετικές, η στάση αυτή άρχισε να αλλάζει.
Σήμερα, οι ηγεσίες της ΕΕ δείχνουν να αντιλαμβάνονται ότι το ζήτημα της Γροιλανδίας δεν αφορά μόνο ένα απομακρυσμένο νησί, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και αξιοπιστίας. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στον Αρκτικό, η στενότερη συνεργασία με τη Δανία και η σαφής πολιτική στήριξη στην αυτοδιάθεση των κατοίκων της Γροιλανδίας συνιστούν μια προσπάθεια της Ένωσης να στείλει μήνυμα: η Ευρώπη δεν προτίθεται να λειτουργεί ως παθητικός παρατηρητής σε έναν κόσμο όπου οι ισχυροί επιβάλλουν τη βούλησή τους.
Παράλληλα, το θέμα αναδεικνύει τις εσωτερικές αδυναμίες της ΕΕ. Η απουσία ενιαίας αμυντικής στρατηγικής και η εξάρτηση από το ΝΑΤΟ καθιστούν την Ευρώπη ευάλωτη σε πιέσεις ακόμη και από συμμάχους. Η υπόθεση της Γροιλανδίας λειτουργεί έτσι ως καμπανάκι: χωρίς ουσιαστική στρατηγική αυτονομία, η ευρωπαϊκή φωνή κινδυνεύει να παραμείνει διακοσμητική.
Σε τελική ανάλυση, οι βλέψεις του Τραμπ για τη Γροιλανδία δεν είναι ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά σύμπτωμα μιας ευρύτερης μετάβασης σε έναν κόσμο πιο ανταγωνιστικό, πιο κυνικό και λιγότερο δεσμευμένο από κανόνες. Το πώς θα αντιδράσει η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα κρίνει μόνο την τύχη ενός αρκτικού νησιού, αλλά και το αν η Ευρώπη μπορεί να σταθεί ως αυτόνομος γεωπολιτικός παράγοντας σε μια εποχή που η ισχύς επανακαθορίζεται.
Διαβάστε περισσότερα...
Συνάντηση Μ. Ρούτε με Ν. Τραμπ
Στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα, φέρεται να ειδώθηκαν χτες οι δύο πλευρές σύμφωνα με δήλωση της εκπροσώπου του ΝΑΤΟ.
Η κατάθεση-σοκ της Παρασκευής Τυχεροπούλου: το παρασκήνιο της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ και το σύστημα φόβου πίσω από τις αγροτικές ενισχύσεις
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, του οργανισμού που διαχειρίζεται τα κονδύλια των αγροτικών ενισχύσεων, έχει μετατραπεί τις τελευταίες εβδομάδες σε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα των τελευταίων ετών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρώην προϊσταμένη της Διεύθυνσης Άμεσων Ενισχύσεων, κυρία Παρασκευή Τυχεροπούλου, η οποία με την κατάθεσή της στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής αποκάλυψε ένα πλέγμα πιέσεων, φόβου και διαφθοράς μέσα στον οργανισμό.
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ/ΓΑΛΑΞΙΑΣ
Για πρώτη φορά στην ιστορία της αστρονομίας, τηλεσκόπιο κατάφερε να παρατηρήσει τη γέννηση ενός άστρου έξω από τον δικό μας Γαλαξία. Η ανακάλυψη αυτή έγινε από διεθνή ομάδα ερευνητών και ανακοινώθηκε στο περιοδικό Nature. Το πρωτοάστρο εντοπίστηκε στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, έναν γειτονικό γαλαξία που βρίσκεται περίπου 160.000 έτη φωτός μακριά από τη Γη. Η ανακάλυψη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μέχρι τώρα άστρα αυτής της νεαρής ηλικίας είχαν παρατηρηθεί μόνο σε αποστάσεις μέχρι 6.500 έτη φωτός.